عوامل موثر در ابتلا به بيماري سرطان مري و معده بین ترکمنها
گرگان-برخي بيماريها همچون سرطان مري و معده ازعوامل مرگ و مير بالا در سال بوده و عوامل خطر و محافظتي متعددي براي اين سرطان ها تصور شده که بررسي نقش آنها از جمله راهکارهاي موثر در کاهش ابتلاي به اين موارد است |
![]() |
از سوي ديگر کاهش ميزان کلي ابتلا به اين بيماري ها در طي سالهاي اخير اين اميدواري را در جامعه پژشکي و تحقيقاتي ايجاد کرده که بتوان عوامل محيطي موثر در ايجاد آنها را اصلاح کرده و موارد ابتلا را نيز کاهش داد.
در اين زمينه استان گلستان درخصوص سرطان مري رتبه اول کشور و جهان را دارد و به گفته مسوول پروژه تحقيقات سرطان مري در استان اين درحالي است که طي 30سال اخير اين روند کاهش داشته است.
دکتر "رضا ملک زاده" با بيان اينکه شيوع سرطان مري در گلستان و بخصوص در شرق اين استان نسبت به غرب آن بيشتر است، اضافه کرد: در شرق استان ميزان شيوع به حدود 45 در هر صد هزار نفر و در غرب استان به 20 در هر صد هزار نفر در سال مي رسد.
به گفته وزير پيشين بهداشت کشور، در استان گلستان به طور متوسط هر سال 300 مورد ابتلا به سرطان مري داريم.
از سوي ديگر از نظر بروز سرطان هاي مري و معده طبق گزارش ثبت سرطان مبتني بر جمعيت استان گلستان طي سال 1385بروز استاندارد شده سني سرطان مري 40/9در صدهزار نفر و در سرطان معده 21/7در صد هزار نفر بود که در دو جنس به عنوان دو سرطان اول منطقه شناخته شده اند.
به گفته پزشکان عوامل خطر متعددي در ايجاد سرطان هاي مري و معده نقش دارند که مصرف تنباکو، نوشيدن مشروبات الکلي، کمبود ويتامين ها و عناصر کمياب، نوشيدني هاي داغ و آلودگي فراورده هاي خوراکي با مواد سرطان زايي از قبيل نيتروزآمين ها و سموم قارچي در ايجاد سرطان مري بسيار مورد توجه است.
همچنين در سرطان معده دخالت عواملي مانند رژيم غذايي، مواد شيميايي برونزاد، عوامل سرطان زاي توليد شده در دستگاه گوارش، عوامل ژنتيکي و عوامل عفوني مشخص شده است.
در اين زمينه دکتر"شهريار سمناني" رييس دانشگاه علوم پزشکي گلستان با بيان اينکه گلستان از ديرباز به عنوان قطب سرطان مري در دنيا و کشور مطرح بوده است، به خبرنگار ايرنا مي گويد: 30 سال پيش شيوع سرطان مري در استان به 150 در هر صد هزار نفر مي رسيد اما اکنون اين ميزان به 25 در هر صد هزار نفر کاهش يافته است.
به گفته وي با اين حال و با وجود کاهش چشمگير شيوع سرطان مري در استان گلستان اما باز هم اين نوع سرطان در استان بيشترين ميزان شيوع را در دنيا و کشور دارد.
وي همچنين با هشدار نسبت به افزايش شيوع سرطان هاي روده بزرگ ، لنفاوي و پستان در استان تصريح مي کند: اين نوع سرطان ها در استان رو به افزايش است.
به گفته دکتر سمناني يکي از علت هاي افزايش اين بيماري ها استفاده از غذاهاي آماده ، مصرف زياد غذاهاي سرخ شده و کباب شده و عدم تحرک است.
گفتني است شيوع بالاي اين نوع سرطان ها در استان گلستان جمعي از اساتيد و محققان دانشگاه علوم پزشکي را بر آن داشت تا مطالعه اي در زمينه عوامل موثر در ابتلاي به اين بيماري انجام دهند.
پژوهشگران اين طرح مطالعات خود را به نقش سختي آب آشاميدني در کاهش خطر مرگ ناشي از سرطان هاي مري و معده متمرکز کردند.
برمبناي اين کار مطالعاتي که در مجله علمي دانشگاه علوم پزشکي گرگان نتايج آن بيان شده است، سختي آب مربوط به کاتيون هاي منيزيم، کلسيم، استرانسيوم، آهن و يون هاي ديگر مي باشد که با آنيون هاي بي کربنات، کربنات، سولفات و کروز به صورت محلول در آب وجود دارند.
از لحاظ علمي سختي کل آب عبارت از سختي موقت يا سختي کربناتي به اضافه سختي دانم يا غيرکربناتي است.
در اين خصوص گفتني است که طبق دستورالعمل هاي مجمع اروپايي و نيز استاندارد موسسه تحقيقات استاندارد ايران حداکثر مطلوب سختي آب mg/l 150 برحسب کربنات کلسيم و حداکثر مجاز آن 500 mg/l مي باشد.
نتيجه اين مطالعه که از سوي دکتر شهريار سمناني، دکتر سيما بشارت، دکترعلي عربعلي، دکتر عباسعلي کشتکار، دکتر غلامرضا روشندل، دکتر نفيسه عبدالهي و ناصر بهنام پور از اساتيد و محققان دانشگاه علوم پزشکي و مرکز تحقيقات گوارش و کبد گلستان ، گرگان انجام شد، نشان داد که سختي آب آشاميدني در سطح اکولوژيک بر بروز سرطان مري و معده در مناطق شهري استان گلستان تاثيري ندارد.
همچنين براساس يافته هاي اين مطالعه آب آشاميدني مناطق شهري استان از آب هاي سبک و نسبتا سخت بوده و در محدوده استاندارد تعريف شده براي آب آشاميدني قرار دارد و ارتباط معني داري بين ميزان سختي آب آشاميدني و ميزان بروز سرطان هاي مري و معده در مناطق مختلف استان وجود ندارد.
در خصوص روش انجام اين مطالعه نيز گفتني است که با مطالعه اکولوژيک از نمونه هاي جمع آوري شده از منابع آب آشاميدني کليه مناطق شهري گلستان ميانگين سختي آب محاسبه و مورد استفاده قرار گرفت و نيز 264نفر از بيماران مبتلا به انواع سرطان هاي مري و معده مناطق شهري استان که از ايتداي سال 83تا پايان سال 84 تشخيص داده شده بودند وارد مطالعه شدند.
اطلاعات بيماران از قبيل سن، جنس، محل سرطان، نوع آسيب شناسي تومور و آدرس محل سکونت بررسي و سپس بيماران ساکن شهرهاي مختلف و روستاها از يکديگر تفکيک شدند و همچنين جمعيت ساکن در هر شهر به تفکيک سن و جنس موردبررسي قرارگرفت.
اما براي تکميل اين مطلب بدنيست نگاهي به اين نوع سرطان ها و راههاي درمان آن داشته باشيم.
سرطان مري عبارت است از هجوم سلولهاي سرطاني به ناحيه مري که باعث تنگ شدن محل عبور غذا از مري به معده ميشود، اين امر باعث اشکال در بلع غذا و اختلال حرکتي عضله صاف مري و در نهايت باعث اختلال در هضم غذا ميشود.
وقوع سرطان مري را به خوردن مواد کارسينوژن مثل نيتريتها ، مخدرهاي دود شده ، سموم قارچي در سبزيجات ترش شده و نيز آسيب مخاطي ناشي از حبوبات فيزيکي طويل المدت نظير چاي داغ ، تنگيهاي ناشي از تشعشع و آشالازي (اختلال حرکتي عضله مري) هم نسبت دادهاند.
علايم کلي اين بيماري در قسمت عمده بيماران ديسفاژي پيشرونده (اشکال در بلع) به صورت کاهش وزن در مدت کوتاه ميباشد، اشکال در بلع ابتدا مربوط به مواد غذايي جامد است و به تدريج پيشرفت نموده مشمول غذاهاي نيمه جامد و حتي مايع نيز ميگردد.
احساس توده و برجستگي در گلو و بلع دردناک، درد انتشار يابنده به سينه يا پشت، رگورژيتاسيون (بالا آمدن غذاي هضم شده بدون زور و فشار) غذاي هضم نشده همراه با تنفس بدبو و به دنبال آن سکسکه که ممکن است با استفراغ و پنوموني آسپيراتيو (التهاب لايههاي ريه) همراه باشد، از ديگر علائم اين بيماري است.
تشخيص در 95 درصد موارد بوسيله نمونه برداري از بافت زنده (وفاگوستروئودنوسکوپي همراه با بيوپسي داده ميشود.
ساير روشهاي تشخيصي شامل برونکوسکوپي ، مدياستينوسکوپي ، اسکن توموگرافي کامپيوتري قفسه صدري و شکم ميباشد که در صورت وسعت و گسترش تومور به مدياستن و عقدههاي لنفاوي پاراآئوتيک انجام ميشود.
بسياري از پزشکان معالجه خود را منحصر به کنترل بيماري مينمايند، جراحي تمام تومور (ازوفاکتومي) تنها در 40 درصد موارد ميسر بوده و سلولهاي تومورال باقيمانده کرارا در حاشيه ناحيه بريده شده ، وجود دارند.
همچنين اقدامات درماني مشتمل بر شيمي چند دارويي ، راديوتراپي به عنوان راه درماني اوليه است.
در خصوص سرطان معده نيز گفتني است معده يکي از اعضاي موجود در شکم و بخشي از دستگاه گوارش است و مثل هر يک از اعضاي ديگر بدن مستعد ابتلا به سرطان است.
پس از اينکه غذا جويده و بلعيده شد، از طريق لولهاي به نام مري، از دهان وارد معده ميشود معده عضوي کيسه مانند و داراي 5 قسمت مختلف است که ترشحات مختلفي براي هضم اوليه غذا ترشح ميکند.
سرطان در هر کدام از اين مناطق پنجگانه ممکن است شروع شود و گاهي علائم و ميزان بهبودي برحسب محل ابتلا متفاوت است.
داخليترين لايه، لايه ي مخاطي ناميده ميشود و اکثر سرطانهاي معده نيز از اين قسمت شروع ميشود، هر چه سرطان به بافتهاي زيرين نفوذ کند، احتمال بهبودي نيز کاهش مييابد.
در اين خصوص رئيس مرکز تحقيقات بيماري هاي گوارش و کبد تهران مي گويد: تحقيقات انجام شده در کشور نشان مي دهد که مصرف چاي داغ تا 10 برابر ميزان ابتلا به سرطان مري را افزايش مي دهد.
به گفته دکتر ملک زاده ارتباط چاي داغ با سرطان مري قطعي است .
اين فوق تحصص گوارش اضافه کرد: عدم مصرف ميوه و سبزي، رعايت نکردن بهداشت دهان و دندان و استفاده از غذاهاي مانده و مصرف سيگار و ترياک از ديگر مواردي است که خطرابتلا به سرطان مري را در افراد افزايش مي دهد.
از سوي ديگر سرطان معده عبارت است از رشد خارج از کنترل سلولهاي بدخيم در معده و از دسته سرطانهايي است که طي ساليان و به آرامي رشد ميکند، ولي قبل از اينکه سرطان به معناي واقعي ايجاد شود، تغييراتي در لايههاي معده ايجاد ميشود.
متأسفانه در اين بيماري در مراحل ابتدايي علائم چنداني ديده نميشود و شايد به همين دليل، سرطان معده در مراحل ابتدايي به سختي تشخيص داده ميشود.
از علائم شايع سرطان معده ميتوان به کاهش اشتها و کاهش وزن، درد معده، علائم مبهم سوءهاضمه مانند آروغ زدن، احساس پري معده حتي پس از خوردن مقادير اندک غذا، تهوع و استفراغ، سوزش سردل و علائم شبيه به زخم معده اشاره کرد.
عفونت با نوعي باکتري به نام«هليکو باکتر پيلوري» نيز منجر به زخم و التهاب معده مزمن ميشود، البته بسياري از افرادي که اين ميکروب را با خود دارند، هيچگاه به سرطان معده مبتلا نميشوند.
همچنين کشيدن سيگار، مصرف الکل و سابقه جراحي روي معده که قبلاً به منظور کنترل زخم انجام شده باشد، از ديگر دلايل ابتلا به اين بيماري مي باشد.
خبرگزاری جمهوری اسلامی (ايرنا)


اگر شما سه و یا چهار بار در روز انسولین تزریق می کنید یک ایده خوب این است که محلهای تزریق را بچرخانید(عوض کنید.)