بيماريهاي شايع خون راکد
دکتر رعنا باقري فر
خون راکد stagnant blood، خوني است که منعقد شده يا دلمه ميبندد و يا در اثر بروز صدمهي بافتهاي بدن يا به علت ناکافي بودن انرژي حياتي «کي» درحرکت دادن خون در رگها ايجاد ميشود.شناسههاي رکود خون شامل است بر درد شديد برنده Stabbing که در يک نقطهي ثابت باشد، خونروي مکرر، خونروي به صورت لختههاي ارغواني تيره، زباني به رنگ ارغواني تيره همراه لکههاي قرمز و ريختي که به طور غير طبيعي تيره است. وقتي خون دچاررکود است، گرايش به ايجاد لخته وجود دارد، ضمن آنکه رکود مزمن خون سبب پيدايش تومور، کيست، ندول و تودههاي سفت بدون حرکت ميشود.
زنان غالباً به رکود خون به ويژه در منطقهي پائيني شکم (دستگاه توليد مثل) مبتلا ميشوند. در واقع بخش اعظم مشکلات زنانه به ويژه آن حالاتي که طبيعت دردناک دارند با رکود خون مربوط و مرتبط هستند. از جمله بيماريهاي زنانهي ناشي از رکود خون ميتوان قطع قاعدگي يا آمنوره amenorrhea، قاعدگي دردناک يا ديسمنوره dysmenorrhea، خونروي از رحم، تومورهاي رحم مثل فيبروئيدها و سرطان و کيستهاي تخمدان را نام برد.
از بين بردن رکود خون در مراحل اوليه و پيش از ايجاد توده بسيار آسان است. در تمامي موارد، بايد گردش انرژي «کي» را بهبود بخشيد. وقتي کبد، عامل رکود باشد، بايد از داروهاي درمان کبد دچار رکود «کي» استفاده نمود.
رويکرد ديگر درمان رکود خون به صورت بهبود کيفيت خود خون انجام ميشود. خون مملو از توکسينها، مواد دفعي و چربي به احتمال بسيار زيادتر دچار رکود شده و دلمه ميشود. براي سلامتي و داشتن خون شاداب، بايد طحال ولوزالمعده را در اوج کار و پيشرفت نگاه داشت زيرا کارکرد اين محور بر ساخته شدن خون تأثير دارد.
در غرب و کشورهاي غرب زده، رطوبت و بلغم (موکوس) دو عامل اصلي تضعيف گوارش و محور طحال و لوزالمعده به شمار ميآيند وسبب ايجاد خون غليظ و سنگين ميشوند. در مواردي که رطوبت و يا بلغم وجود دارد بايد سردي (از نظر دما)، اغذيهي بسيار شيرين و ايجاد کنندهي بلغم فراوان مثل گوشت، لبنيات، تخم مرغ، بستني و ساير اغذيهيي که با عنصر خاک در ارتباط است (خشکي و سردي) محدود شود.
در هر موردي از رکود خون، بدون توجه به علت آن، عادات غذا خوردن مناسب مانند جويدن کامل غذا و آمادهسازي غذاهاي ساده بسيار با اهميت است. علاوه بر اين، بايد در جيرهي غذايي از اغذيه و ادويهيي استفاده کرد که سبب رفع رکود و انتشار خون ميگردد. افزودن يک مورد از اين غذا داروها به هر غذا به همراه استفاده از داروهاي گياهي، طب سوزني يا ساير داروها، کمک موثري به شمار ميرود. در موارد خفيفتر، استفاده از غذا داروهاي رژيمي به خودي خود کافي است.
احتياطات لازم
-1 تمامي اغذيه و ادويه يي که در فهرست زير آمده است گرم کننده (گرمي) هستند به استثناي بادمجان (خنکي)، فلفل سفيد (خنکي)، باقلاي آدوکي adukibean (خنثي) و دانهي هلو (خنثي). غذا داروهاي گرم کننده (گرمي) به ويژه سير و زنجبيل را بايد با دقت در مواردي که علائم گرمي وجود دارد (تنفر ازگرما، احساس بسيار داغ بودن، صورت برافروخته، چشمان خون گرفته، قرمز تيره بودن شديد زبان همراه بار زرد رنگ و يا تشنگي و عطش فراوان در صرف نوشابههاي سرد) يا شناسههاي کمبود و ضعف يين (تبهاي داراي جزر و مد tidal، گرم بودن کف دست و پا، قرمز روشن بودن گونهها وزبان، تشنگي خفيف و مکرر و يا عرق شبانه) مصرف نمود.
-2 بادمجان به طور مشخص سبب رفع حالات خون راکد در رحم ميشود ولي ممکن است در صورتي که خون در حال رکود نباشد سبب ضعف رحم گردد.
-3 در مواردي که لاغري، ضعف و سابقهي مصرف کم فرآوردههاي حيواني وجود دارد استفاده از کره بسيار سودمند است ولي در موارد اضافه بار کبد رطوبت و حالات بلغمي mucous استفاده از کره ممنوع است و به اين ترتيب درکشورهايي که از جيرهي غذايي غني استفاده ميکنند، به ندرت تجويز ميشود.
-4 درموارد کمبود آتش گوارشي (مدفوع آبکي، زبان بيرنگ، متورم و مرطوب و احساس سردي کردن) استفاده ازسرکه و برنج شيرين ممنوع است.
بيماريهاي شايع خون راکد
ضمن بررسي بيماري جهت مشخص کردن رکود خون، بايد خاصههاي تشخيصي گفته شده را نيز درنظر داشت. وقتي بيماري با درد همراه است، درد هميشه در يک نقطه ثابت است. دردي که حرکت ميکند به علت رکود خون به وجود نميآيد.
· درد قلب و بيماري قلب به طور کلي هميشه داراي نشانه هاي رکود خون است به ويژه اگر با لخته شدن خون همراه باشد. در رکود خون مرتبط با عروق، باقلاي آدوکي، چاي هستهي هلو، موسير و پيازچه از غذا داروهاي اختصاصي به شمار ميروند و ميتوان به اين منظور به مقدار دلخواه از آنها استفاده کرد. در اين مورد استفاده از فلفل سبز(کاين) و ساير انواع فلفل قرمز نيز سودمند است. اگرفلفل سبب ناراحتي معده شود، ميتوان از زنجبيل استفاده کرد.
· تومورهاي رحم ازجمله فيبروئيدها و سرطانهاي رحم، در غالب موارد با رکود خون همراه است. کيستهاي تخمدان را نيز ميتوان در اين دسته قرار داد. افزودن زردچوبه به رژيم غذايي سبب ميشود تا اين نوع تومورها از بين بروند. از آنجا که استفاده از جوشاندههاي گياهي زير در تسريع جذب مجدد تومورها، سرطانها وتومورهاي مشابه بخش تحتاني شکم ارزش فراوان دارند:
زردچوبه* (1 قسمت)
ريشهي شيرين بيان (1/5 قسمت)
پوست تنهي دارچين* (4 قسمت)
دانهي هلو *(5 قسمت)
بايد توجه داشت که آمادهسازي و مقدار خوراک تمامي گياهان ذکر شده طبق اصول خاصي انجام ميشود. گياهاني که با علامت *مشخص شدهاند در تمامي اماکن فروش گياهان دارويي در دسترس ميباشند. دانهي هلو را بايد در منزل تهيه نمود. قارچ سياه نيز در بسياري از اماکن پرورش قارچ در دسترس است.
قارچ سياه Black fungus که به گوش چوب wood ear معروف است و جلبکهاي دريايي نيز براي از بين بردن فيبروئيد و ساير تومورهاي رحم سودمند است و ميتوان اين گياهان را به اين منظور به رژيمغذايي افزود. افزون بر اين ميتوان از قارچ سياه، به ويژه در صورت وجود شناسههاي گرمي يا کمبود يين به جاي پوست تنهي دارچين که گياهي بسيارگرم است در جوشاندهي فوق استفاده کرد.برنامهي کامل درمان سرطان نه تنها در مورد سرطان اندامهاي زنان، بلکه درمورد تمامي انواع تومور اين منطقه مورد استفاده قرارميگيرد.
· حالت انسداد روده که با شناسههاي رکود خون همراه باشدنسبت به جوشاندهي فوق عکسالعمل خوبي دارد به شرط آنکه به جاي زردچوبه در فرمول فوق از 3 قسمت ريوند چيني (روبارب) استفاده شود.
صدماتي مانند کبودي ها، ضربديدگي، شکستن استخوانها و پيچخوردگي (پارگي رباط ها و زردپيها) غالباً سبب کبودي خون ميشود. وقتي از ضماد سرکه و آذان الحمار در اين موارد استفاده شود، اين ضايعات با سرعت قابل توجه ترميم مييابند. براي تهيهي اين ضماد کافي است مقداري برگ تازه يا خشک شدهي گياه را در هاوني حاوي مقدار کافي سرکهي سيب يا ساير انواع سرکهي غير تقطيري کوبيده تا گياه به طور کامل در سرکه خيس بخورد. اگر هاون موجود نباشد ميتوان از يک کاسه استفاده کرده و با قاشق دارو را آماده نمود. سپس ضماد حاصل را حداقل با ضخامت 1 سانتيمتر مستقيماً روي منطقهي آزرده قرار داده و روي آن را با پارچهي نخي تميز ببنديد. مواد مؤثر آذان الحمار از طريق پوست اعمال اثر کرده و صدمه را ترميم خواهد کرد ضمن آنکه سرکه سبب رفع رکود خون در منطقه خواهد شد.اين ضماد را بايد هر روز مورد استفاده قرار داد و حداقل سه ساعت روي محل آسيب ديده گذاشت. البته غالباً بهتر است از اين ضماد در طول مدت خوابيدن استفاده نمود. در مواردي که آذان الحمار موجود نباشد ميتوان از غالب گياهان سبز مثل برگ بارهنگ plantain، کلم پيچ cabbage، اسفناج و چغندر برگ و يا گاو زبان استفاده کرد ولي اين گياهان به جز گاوزبان تأثير آذان الحمار را ندارند. در موارد بروز صدمه با علائم رکود خون، استفاده از پيازچه و فلفل سبز از غذا داروهاي عالي ديگر است. وقتي از اين گياهان به مقدار زياد در رژيم غذايي استفاده شود، به صورت داخلي مؤثر خواهند بود. در مورد مصرف خارجي، قسمت سبز پيازچه و يا ريشهي آن را به دقت ريز کرده و سپس با گذراندن از صافي يا پارچهي نازک آب آن را ميگيرند، ميتوان با آب ميوهگيري نيز آب پيازچه را گرفت. سپس يک تکه پارچهي تميز را وارد پيازچه کرده و روي محل صدمه قرار ميدهند و يا پارچهي آغشته به آب پيازچه را روي محل صدمه مالش ميدهند.
استفاده از روغن مالشي liniment فلفل سبز و سرکه که نيز مفيد است. براي تهيهي اين دارو يک قاشق غذاخوري فلفل سبز (کاين) را در يک ليوان سرکهي سيب يا سرکهي شراب برنج به مدت 10 دقيقه در ظرف سر بسته قرار ميدهند و حرارت ميدهند شيشه را گرم کرده و مايع را از صافي هم رد نميکنند. اين فرآورده را بدون ماليدن زياد فرآورده، روي محل صدمه قرار ميدهند. استفاده از اين لينيمنت در موارد احتقان ريه و دردهاي آرتريت و روماتيسم سودمند است
دکتر رعنا باقري فر