اکسيژن رساني به بيمار به طرق مختلف

دکترميرمحسن پوريعقوبي   

 

اکسيژن رساني به بيمار به طرق مختلف زير انجام مي‌شود و انتخاب هر کدام با درنظر گرفتن معايب و مزاياي آنها و نيز به ميزان FiO2 مورد نياز بستگي دارد:

 

-1      کونولا يا کاتتربيني  Cannula)

 

 

ازطريق کانولاي بيني مي‌توان با دادن O2 1-6lit/min به  FiO2=%22-44دست يافت و به طور معمول به ازاي 1 ليتر اکسيژن %4 به FiO2 اوليه (يعني 21%) افزوده مي‌شود. به عنوان مثال اگر از اين طريق به بيمار O2 5lit/min داده شود FiO2 بيمار از 21% به41 %5*%4=%20==>%21+%20=%41) ) افزايش خواهد يافت.

 

مزاياي اين روش:       کاربرد آسان، تحمل خوب بيمار، حفظ صحبت کردن، خوردن و آشاميدن بيمار

 

معايب اين روش:        حداکثر 6 lit/min اکسيژن قابل تجويز است و بيش از آن باعث خشکي، تحريک و آزردگي مخاط بيني مي‌شود.

 

-2      ماسک ساده Oronasal mask يا  Simple mask)

 

با اين روش  5-10lit/min اکسيژن قابل استفاده بوده و مي‌توان به FiO2=%40-60 دست يافت. دراين روش نيز به ازاي هر ليتر O2 %4 به FiO2 اوليه(21%) افزوده مي‌شود.

 

مزاياي اين روش:         روش ارزان، آسان و درمقايسه با کانولا FiO2 بالاتري حاصل مي‌شود.

 

معايب اين روش:          تحمل آن نسبت به کانولا سخت‌تر است. در زمان خوردن و آشاميدن بايد از صورت بيمار جدا شود. هرگاه O2 کمتر از 5lit/min به کار رود باعث احتباس CO2 خواهد شد.

 

-3      ماسک ذخيره کننده‌ي O2

 

دونوع مي‌باشد:

 

(a      Partial rebreathing mask

 

 

 

(b      Non rebreathing mask

 

 

 

·         در نوع اول، کيسه‌ي ذخيره کننده‌ي O2 بدون هيچگونه واسطه‌يي مستقيماً با فضاي داخل ماسک ارتباط داشته و اکسيژن به داخل کيسه جريان دارد و در زمان  بازدم مقداري از هواي بازدمي وارد کيسه مي شود لذا در دم بعدي مقداري از اين هواي بازدمي به داخل ريه‌ها کشيده خواهد شد، لذا به نام partial rebreathing)  تنفس مجدد ناقص) مي‌باشد. از اين طريق مي‌توان با تجويز  6-10lit/min اکسيژن، FiO2=%60-80  ايجاد کرد.

 

مزاياي اين روش:         حدود يک سوم هواي بازدمي که در طي بازدم واردکيسه مي‌شود باعث گرم و مرطوب شدن هواي داخل کيسه مي‌شود و نيز نسبت به دو روش فوق FiO2 بالاتري به دست مي‌‌آيد.

معايب اين روش:            تجويز اکسيژن به ميزان کمتر از 6lit/min باعث احتباس CO2 مي‌شود. تحمل آن نسبت به کانولا بدتر و در زمان خوردن وآشاميدن بايد از بيمار جدا کرد.

 

·         درنوع دوم، بين کيسه‌ي ذخيره  و ماسک دريچه‌ي يک طرفه‌يي وجود دارد که در زمان دم باز و در زمان بازدم بسته مي‌شود اين امر باعث جلوگيري از ورود هواي بازدمي به داخل کيسه شده و تنفس مجدد هواي بازدمي صورت نخواهد گرفت(Non rebeathing). در اين روش با    6-15lit/min اکسيژن مي‌توان FiO2=%95-100 ايجاد کرد.

 

مزاياي اين روش:         به علت عدم تنفس مجدد هواي بازدمي ، احتباس CO2 وجود نخواهد داشت مگر حجم کمي از هواي بازدمي که در زير ماسک مانده است و نيز نسبت به هر روش ديگري FiO2 بالاتري تا 100% به دست مي آيد.

 

 

 

معايب اين روش:          تحمل نسبت به کانولا بدتر بوده و در حين خوردن وآشاميدن بايد از بيمار جدا شود.

 

-4      چادر صورت: (Face tent)

 

چادر صورت در حقيقت يک ماسک بزرگ صورت مي‌باشد که فضاي زير آن با فضاي بيرون درارتباط مي‌باشد و با 4-8lit/min اکسيژن مي‌توان FiO2=%48 ايجاد کرد.

 

مزاياي اين روش:         مي‌توان رطوبت زيادي به بيمار رساند و نيز به علت ارتباط واضح بين فضاي داخل و فضاي بيرون آن بيمار راحتي بيشتري احساس مي‌کند.

 

معايب اين روش:          نمي‌توان به FiO2 بيش از 40% دست يافت.

 

-5      چادر اکسيژن:

 

اين روش که در اطفال به کار مي‌رود، بيمار را زير چادر گذاشته و اکسيژن با سرعت8 lit/min  وارد فضاي داخل چادر مي‌شود. مي‌توان رطوبت و دماي آن را کنترل نمود.

 

-6      روش T-tube يا:T-piece

 

دراين حالت بيمار لوله‌گذاري داخل تراشه شده و T-tube به آن وصل مي‌گردد. در اين روش مي‌توان اکسيژن زيادي به بيمار داد و بيشتردر مواردي به کار مي‌رود که مي‌خواهند بيمار را از دستگاه ونتيلاتور جدا کنند.

 

-7      از طريق تراشه  Trans tracheal)

 

در اين روش کاتتري از طريق غشاي کريکوتيروئيد وارد تراشه مي‌کنند و مي‌توان FiO2 معادل %30-50 درصد ايجاد کرد.

 

-8      ونتيلاتور:

 

در اين روش بيمار لوله‌گذاري داخل تراشه شده و به دستگاه تهويه‌ي مصنوعي وصل مي‌شود، FiO2 تا 100% قابل تنظيم است.

 

منبع : پاراسات

 

ادامه نوشته

مولاسکوم چیست ؟

آیا شده  مطلبی را بخوانید  که در تخصص شماست اما  توسط شخصی نگاشته شده باشد  که به رشته شما علاقمند است ؟ من از خواندن مطلبی که توسط این طیف  به رشته تحریر در آید ، لذت  میبرم و اگر در  مجلسی آنها نظرات خود را در مورد مسائل پزشکی  مطرح نمایند ، با کنجکاوی تمام ایده های آنها را پیگیری میکنم .
یکی از وبلاگهایی که من علاقه شدیدی به خواندن مطالبش دارم " وب نوشته های اُغلُن " است . وبلاگ فوق با مطرح کردن مطالب متنوع و تعمق برانگیز ، کاربران را با نیروی خاصی بسوی خود جذب میکند و خواننده اش را به فکری عمیق فرو میرود . این دوست خیلی خوبم پیامی را برایم ایمیل کرده بودند : 
"من مطلب شما در مورد مولاسکوم در پاراسات را مطالعه کردم و مطالب مفیدی را در آن یافتم، لازم دیدم مطالبی را که از وبسایتهای انگلیسی خوانده بودم را ترجمه کنم و در اختیار شما قرار دهم تا هرطور که صلاح میدانید از آن استفاده کنید ...".

با اجازه و  تشکر فراوان از اُغلُن عزیز ، متن ذیل که نتیجه پژوهش ایشان است تقدیم همگان مینمایم :

 مولاسکوم یک بیماری پوستی ویروسی است و بشکل دانه های ریز نرم و محکم به رنگهای سفید یا صورتی و بصورت تکی یا گروهی ممکن است روی پوست ظاهر گردد، این عارضه معمولاً حالث ثانویه دارد و بعد از آلوده شدن به یکسری از باکتریها ویروس مولاسکوم نیز وارد بدن شده و فعالیت میکند. این بیماری فقط بر پوست بیرونی اثرگذار بوده و در انسانهای سالم به بقیه نقاط پوست گسترش نمی یابد و در حالت معمول خود به خود طی چند هفته یا 6 ماه تا یکسال ظاهر شده و ناپدید میشود هرچند ممکن است در برخی افراد به مدت بالای 4 سال هم در پوست آنها باقی بماند. این بیماری هرچند که در هر محیطی از این کره خاکی احتمال رشد و فعالیتش میرود اما در آب و هوای گرم،  محیطهای مرطوب و شهرهای پر ازدحام و شلوغ بیشتر دیده میشود. اگر مولاسکوم را در بدن اطرافیان و خانواده تان یافتید نباید چندان تعجب نکنید مخصوصاً بین کودکان یک تا ده سال چرا که در این سن در بدن خردسالان بسیار رایج و معمول است، همچنین در بزرگسالانی که سیستم دفاعی بدنشان ضعیف است مثل بیماران مبتلا بهHIV احتمال رشد و فعالیت بیشتر مولاسکوم وجود دارد. در چنین افرادی ممکن است اندازه دانه های مولاسکوم بیشتر، درشت تر و دوره درمان هم طولانی تر باشد.

این بیماری پوستی بواسطه لمس کردن و در تماس بودن با پوست آلوده منتقل میشود و قدرت سرایت یافتن آن بسیار بالاست بطوریکه حتی اگر فرد سالم با حوله، لباسها و حتی اسباب بازیهای شخص مبتلا در ارتباط باشد امکان ظاهر شدن دانه های مولاسکوم بر بدن وی نیز وجود دارد. همچنین خود شخص آلوده هم نباید چندان به آن دست بزند و اکیداً توصیه میگردد که از خراشیدن آن جلوگیری شود چرا که دیده شده با این کار به قسمتهای دیگر بدن فرد هم سرایت کرده است.

رابطه ی جنسی هم یکی از اصلی ترین راه های انتقال است که در بزرگسالان معمولاً از این طریق مولاسکوم منتقل میشود چرا که یکی از قسمتهایی که دانه های مولاسکوم در آن دیده میشود اندام تناسلی است که میتواند شامل اطراف یا روی آلت مردانگی، مهبل، معقد و اطراف آن باشد، و نیز محققان این احتمال را میدهند که این عارضه ی پوستی از طریق حمام، سونا و استخر عمومی نیز منتقل میشود که البته این نظریه تاکنون به اثبات علمی نرسیده است.

استفاده کردن از تتو و خالکوبی هم میتواند از دیگر عوامل انتقال شناخته شود. نکته دیگر آنکه انتقال مولاسکوم توسط نشیمنگاه توالت(فرنگی) نیز تاکنون به اثبات نرسیده است.

اگر شما برآمدگی های ریز بشکل تاول، احساس سوزش و خارش در بدنتان کردید که جدیداً بر پوست تان ظاهر شده، بهتر است که به متخصص مراجعه نمایید تا هرچه زودتر از این عارضه پوستی رهایی یابید.

اندازه مولاسکوم ممکن است به اندازه سر سوزن یا بزرگتر (درحدود 2تا 5 میلیمتر)باشد، رشد و وجود این دانه ها معمولاً بدون هرگونه سوزش و خارشی است اما در بعضی اوقات همراه با این علایم نیز ممکن است ظاهر شود. این دانه ها ممکن است در هر قسمتی از بدن دیده شوند اما بطور معمول در گردن، بازوها، شکم، صورت، زانو و اندامهای تناسلی بیشتر رشد می¬کنند و البته ذکر این نکته هم خالی از لطف نخواهد بود که به ندرت در کف دست و کف پا هم ظاهر گشته است. اگر هر یک از علائم مذکور را در پوست خود یافتید بهتر است فقط به متخصص مراجعه نمائید که تشخیص آن توسط متخصصین حرفه ای براحتی امکانپذیر است.

برای جلوگیری از مبتلا شدن به این عارضه پوستی تنها کافیست توصیه های بهداشتی را رعایت کنید و از تماس داشتن با قسمتهای آلوده شده خودداری کنید، شستن دستها با آب و صابون یکی از راه های مفید برای جلوگیری از انتقال مولاسکوم است، همچنین در رابطه ی جنسی برای جلوگیری از انتقال می بایست از کاندوم استفاده شود که البته نباید از کاندوم بعنوان ابزار پیشگیری کننده قطعی انتظار برود چرا که کاندوم فقط میتواند آلت تناسلی را محفوظ بدارد در حالیکه در معاشقه و ارتباط بدن، احتمال انتقال کم نیست به همین جهت رابطه جنسی افراد بهتر است به یک شریک محدود شده و از بی بند و باری به شکل جدی پرهیز شود . نکته ای که میشود برای جلوگیری از انتقال آن به دیگر قسمتهای بدن متذکر شد آن است که میشود قسمت آلوده شده را به روشهای مختلف پوشاند (توسط بانداژ یا هر چیزی شبیه به آن) تا از گسترش آن جلوگیری شود هرچند که وسواس بخرج دادن زیادی هم در این مورد صحیح نخواهد بود زیرا چندان هم این مساله اهمیتی ندارد و لازم نیست خودتان را خصوصاً شبها و در هنگام خواب به زحمت بیاندازید، البته توصیه میشود که ورزشکارانی که با توجه به ورزش خود با بدن دیگران در تماسند چون کشتی گیران یا کسانیکه از محیطهای چون استخر استفاده می کنند قسمت آلوده شده ی بدن خود را با لباس یا بانداژ بصورت کیپ و محکم ببندند تا آب را آلوده نکرده و باعث گسترش مولاسکوم در سایرین نشود، پارچه ها و بانداژهای استفاده شده یا پوشک بچه که برای کودکان استفاده میشود می باید هر روز تعویض گردد. طبق گزارشها و تحقیقات، این دانه های پوستی در استخرهای عمومی بسیار بیشتر منتشر می شوند که البته محققان تاکنون نتوانسته اند علت دقیق آن را کشف نمایند به همین جهت در هنگام استفاده کردن از استخرهای عمومی از سالم بودن آب اطمینان حاصل کنید و از استفاده مشترک از وسایل شخصی مثل حوله اکیداً خودداری نمایید. همچنین توصیه دیگری که میشود نمود آن است که از تیغ زدن یا ماشین کردن نواحی آلوده شده در حد امکان جلوگیری شود. ویروس مولاسکوم وقتی به بدن راه یافت پوست بیرونی را آلوده کرده و آسیب میزند و اینطور نیست که این ویروس خودش را برای مدتی پنهان کند و دوباره فعال شود بعبارت دیگر از ویروسهای ساکت و در حال کمون نیست.

اما در مورد راه درمان این بیماری پوستی باید گفت که معمولاً در فاصله 6 تا 12 ماه خود به خود این دانه ها ناپدید میشوند هرچند که در بعضی اشخاص بیشتر از 4 سال نیز ممکن است باقی بمانند. داروهای در دسترس افراد در داروخانه چندان برای بیماری مفید و کارساز نیستند و گاهاً ممکن است مضر نیز باشند که لازم است برای درمان این عارضه به پزشک متخصص مراجعه کرد. البته ذکر این نکته هم لازم است که راه قطعی و صد درصدی برای از بین بردنشان وجود ندارد ولی راهنمایی پزشکان میتواند تا حد زیادی این مشکل را حل کند. درمان برای کسانیکه به ضعف سیستم دفاعی بدن دچارند بسیار مشکلتر از سایرین است و برای این افراد بهترین راه استفاده از داروهای مربوط به سیستم دفاعی بدن است. از راه هایی که پزشکان متخصص برای از بین بردن دانه های مولاسکوم استفاده میکنند میتوان به لیزر درمانی اشاره کرد که با لیزر دانه های مولاسکوم را از بین میبرند یا همچنین از فریز کردن یعنی منجمد کردن نیز بهره میبرند که در مورد از بین بردن زگیل نیز مورد استفاده واقع میشود، راه دیگر پاک کردن مایعات اطراف دانه هاست که البته هر سه ی این روشها ممکن است تا حدی دردآور باشد و ممکن است جای آنها نیز از بین نرود و باقی بماند، اضافه باید کرد که بعد از استفاده از این روشها نیز نمیتوان تضمینی برای دوباره ظاهر نشدن این لکه ها داد. البته راه های دیگری نیز پیشنهاد میشود که البته ذکر آنها در اینجا صرفاً جهت آشنایی شماست و استفاده از آنها بدون تجویز پزشک توصیه نمیشود، از جمله این راهکارها می توان به پمادها اشاره کرد که بعنوان نمونه می توان بهsalicylic acid, podophyllin, tretinoin, cantharidin اشاره کرد ونیز پماد جدیدی بنامimiquimod برای بالا بردن سیستم دفاعی پوست وجود دارد که این پمادها موضعی هستند و راهکاری برای از بین بردن قطعی این ویروس محسوب نمیشوند. البته نکته مهم و ضروری که نباید فراموش شود آن است که زنان حامله و زنانی که به بچه شیر میدهند نباید از این داروها استفاده نمایند و اگر می خواهند از شر این دانه های مزاحم خلاص شوند، وضعیت خاص خود را با پزشک مطرح نمایند تا روش مناسب اتخاذ شود.

اما در مورد ابتلای مجدد بایستی گفت که کسیکه در گذشته یکبار بخاطر این عارضه مورد معالجه قرار گرفته احتمال ظاهر شدن مجدد مولاسکوم بر بدن او وجود دارد البته همانطور که گفته شد ویروس این بیماری جزو ویروسهای ساکت و خاموش نیست پس اگر شخصی مجدداً به مولاسکوم دچار شد به این معنا خواهد بود که توصیه های بهداشتی را مورد توجه قرار نداده و خود را در معرض ابتلای مجدد به این بیماری پوستی قرار داده است.

پژوهش : مدیر وبلاگ وب نوشته های اُغلُن  

 منبع : ترکمن مدیکال - دکتر سردار